Bảo vệ dữ liệu cá nhân khi sử dụng các công cụ AI

Trò chuyện với một trợ lý AI dễ tạo cảm giác như đang nói chuyện riêng tư, nên nhiều người vô tình chia sẻ những thông tin mà họ sẽ không đăng công khai. Tuy nhiên, nội dung bạn nhập vào có thể được lưu trữ, được nhân viên hoặc hệ thống xử lý, và trong một số trường hợp được dùng để cải thiện dịch vụ, tùy chính sách của từng nhà cung cấp. Bài hướng dẫn này giúp bạn xây dựng thói quen bảo vệ dữ liệu cá nhân khi dùng các công cụ AI.

Hiểu điều gì xảy ra với nội dung bạn nhập

Mỗi dịch vụ có cách xử lý khác nhau. Những điểm đáng tìm hiểu trong chính sách quyền riêng tư và điều khoản sử dụng gồm có: nội dung hội thoại được lưu bao lâu, có được dùng để huấn luyện mô hình hay không và bạn có thể tắt tùy chọn đó không, ai có thể xem nội dung, dữ liệu được lưu ở đâu và bạn có thể xóa như thế nào. Phiên bản dành cho tổ chức thường có cam kết khác với phiên bản miễn phí dành cho cá nhân, nên hãy xác định bạn đang dùng loại nào.

Những thông tin không nên đưa vào

Một nguyên tắc đơn giản là chỉ nhập những gì bạn thoải mái nếu nó bị người khác đọc được. Hãy tránh chia sẻ:

• Số căn cước, hộ chiếu, số tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã xác thực.
• Thông tin sức khỏe, tài chính hoặc đời tư của bản thân và của người khác.
• Dữ liệu của người học, khách hàng hoặc đồng nghiệp mà bạn không được phép chia sẻ.
• Tài liệu mật của cơ quan, chưa công bố hoặc có điều khoản bảo mật.
• Mã nguồn chứa khóa truy cập hoặc thông tin cấu hình nội bộ.

Ẩn danh hóa trước khi gửi

Trong nhiều trường hợp, bạn vẫn có thể nhờ AI hỗ trợ mà không cần thông tin định danh. Trước khi dán một văn bản, hãy thay tên người, địa chỉ, số điện thoại, email và mã số bằng ký hiệu chung như "[Tên A]", "[Địa chỉ]". Với bảng dữ liệu, hãy bỏ cột định danh hoặc thay bằng mã ngẫu nhiên. Lưu ý rằng việc kết hợp nhiều chi tiết gián tiếp như chức danh, nơi làm việc và sự kiện cụ thể đôi khi vẫn đủ để nhận ra một người.

Thiết lập quyền riêng tư và bảo mật tài khoản

1. Xem cài đặt của dịch vụ và tắt tùy chọn dùng hội thoại để huấn luyện nếu có và nếu bạn không muốn.
2. Dùng mật khẩu mạnh, riêng cho từng dịch vụ và bật xác thực hai lớp.
3. Xóa lịch sử hội thoại chứa nội dung nhạy cảm khi không còn cần thiết.
4. Cẩn thận với các tiện ích mở rộng trình duyệt hoặc ứng dụng của bên thứ ba yêu cầu quyền đọc nội dung bạn xem hay nhập.
5. Chỉ cấp quyền truy cập vào tệp, email hay lịch khi thật sự cần cho tác vụ.

Cẩn trọng với kết quả và liên kết do AI đưa ra

Bảo vệ dữ liệu không chỉ là chuyện nhập vào mà còn là chuyện nhận về. Không nhập thông tin đăng nhập theo yêu cầu của một trang lạ chỉ vì AI giới thiệu nó. Cẩn thận với các liên kết, tệp đính kèm hoặc đoạn mã mà bạn chưa kiểm tra. Kẻ xấu cũng có thể dùng nội dung do AI tạo ra để làm các lời lừa đảo trông thuyết phục hơn, nên hãy xác minh qua kênh chính thức khi có yêu cầu liên quan đến tiền hay thông tin cá nhân.

Tuân thủ quy định của tổ chức và pháp luật

Nếu bạn xử lý dữ liệu của người khác trong công việc hoặc học tập, quy định của tổ chức và pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân có thể áp dụng, kể cả khi bạn chỉ dùng công cụ để xử lý tạm thời. Hãy tìm hiểu chính sách nội bộ về công cụ AI được phép sử dụng và hỏi bộ phận phụ trách khi chưa chắc chắn.

Kết luận

Dùng AI an toàn bắt đầu từ việc cân nhắc trước khi nhập: đọc chính sách dữ liệu, không chia sẻ thông tin nhạy cảm, ẩn danh khi có thể và thiết lập tài khoản chặt chẽ. Những thói quen nhỏ này tốn rất ít công sức nhưng giúp bảo vệ bạn và những người liên quan trước các rủi ro rò rỉ thông tin.